मूकनायक प्रतिनिधी प्रकाश लांडगे मुंबई. 9920806563
पराभवाची कारणे टाळून धम्ममय जीवनाकडे वाटचालयावेळी अॅड. डॉ. एस. के. भंडारे यांनी तथागत भगवान बुद्धांच्या पराभव सुत्तातील धम्मविचाराचा संदर्भ देत सांगितले की, माणसाचा पराभव बाहेरून कोणी करत नाही; अनेक वेळा आपल्या चुकीच्या विचारांमुळे, चुकीच्या संगतीमुळे आणि चुकीच्या आचरणामुळे आपण स्वतःच आपल्या जीवनातील यशाचे दरवाजे बंद करतो. त्यामुळे पराभव टाळायचा असेल तर सर्वप्रथम आपल्या विचारांचे, वर्तनाचे आणि चारित्र्याचे आत्मपरीक्षण केले पाहिजे.ते म्हणाले,
द्वेष मनाला विषारी बनवतो, राग विवेक हिरावून घेतो, वाईट संगत अधःपतनाकडे घेऊन जाते, आळस प्रगती थांबवतो, झोपाळूपणा कर्तव्यापासून दूर करतो, कंजूषपणा माणुसकी कमी करतो आणि जात, पैसा व संपत्तीचा गर्व माणसाला अहंकाराच्या अंधारात नेतो. व्यभिचार, मद्यपान, असत्य भाषण आणि आई-वडिलांची सेवा न करणे यांसारख्या आचरणामुळे व्यक्तीचे चारित्र्य, कुटुंबाचे स्वास्थ्य आणि समाजाची नैतिकता यांना धक्का पोहोचतो.“तथागत भगवान बुद्धांनी केवळ दुःखाचे कारण सांगितले नाही, तर दुःखातून मुक्त होण्याचा मार्गही दाखविला. त्याचप्रमाणे पराभवाची कारणे सांगून त्यापासून दूर राहण्याचा मार्गही दाखविला आहे. म्हणून बुद्धांचा धम्म हा केवळ उपासनेचा विषय नसून तो जीवन जगण्याची शास्त्रीय पद्धत आहे,” असे अॅड. डॉ. भंडारे यांनी स्पष्ट केले.आजच्या काळात व्यक्ती आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होत असली, तरी विचारांची श्रीमंती, चारित्र्याची उंची आणि माणुसकीची जाणीव कमी होत असेल तर ते खरे यश नाही.
खरे यश म्हणजे स्वतःवर विजय मिळवणे, लोभ-द्वेष-राग-अहंकार यांवर नियंत्रण ठेवणे, आई-वडिलांचा सन्मान करणे, कुटुंबाप्रती जबाबदारी पार पाडणे, सत्याचा मार्ग स्वीकारणे आणि समाजाच्या हितासाठी कार्य करणे.“ज्याला स्वतःच्या दोषांचा पराभव करता येतो, त्याला जगातील कोणताही पराभव खचवू शकत नाही. बाह्य शत्रूवर विजय मिळवण्यापेक्षा स्वतःच्या मनातील विकारांवर विजय मिळवणे हा बुद्धांच्या धम्माचा खरा विजय आहे,” असेही त्यांनी सांगितले.त्यांनी पुढे आवाहन केले की, प्रत्येक बौद्ध उपासकाने बुद्ध, धम्म आणि संघ यांच्यावरील श्रद्धेसोबत पंचशील, सदाचार, प्रज्ञा, करुणा आणि मैत्री आपल्या दैनंदिन जीवनात उतरवावी.
व्यक्ती सुधारली तर कुटुंब सुधारेल, कुटुंब सुधारले तर समाज सुधारेल आणि समाज सुधारला तर राष्ट्र अधिक सुदृढ होईल. त्यामुळे पराभव सुत्त हा केवळ ऐकण्याचा विषय न राहता आत्मपरीक्षण आणि आत्मपरिवर्तनाचा संकल्प बनला पाहिजे, असा धम्ममय संदेश अॅड. डॉ. एस. के. भंडारे यांनी दिला.
